Een spannende zoektocht naar een moord in 1734
Een spannende zoektocht naar een moord in 1734

Herman Collenius

Ook in vroegere eeuwen bestond het verlangen om bepaalde momenten vast te leggen voor langere tijd. Van fotografie was tot het midden van de negentiende eeuw geen sprake en dus was men aangewezen op kunstenaars, met name schilders. Echter, schilders waren erg duur en dus was het laten maken van een schilderij alleen maar weggelegd voor de welgestelden.

Één zo’n gerenommeerd portretschilder in Noord-Nederland was Herman van Kollum. Hij is geboren in het Friese Kollum in 1650 en nam als schildersnaam Collenius aan, de gelatiniseerde vorm van ‘Van Kollum. In het tweede deel van de zeventiende en het eerste kwart van de achttiende eeuw kon Collenius goed bestaan van zijn werk. De adel was wat vermogender geworden en dat uitte zich ook in opdrachten voor portretschilderijen. Uiteindelijk is een grote collectie schilderijen overgebleven. Helaas is van lang niet alle portretten bekend wie er afgebeeld zijn. Dat speelt ook een rol bij de familie De Coninck waarover verderop meer.

Zo rond 1700-1710 kregen Justus de Coninck en zijn vrouw Abelina van den Clooster van de familie Van den Clooster enkele erfenissen. Dat geld werd besteed aan uitbreiding van het Huis te Peize maar waarschijnlijk is het geld ook gebruikt voor een opdracht aan Herman Collenius. En zo kwam het schilderij tot stand dat zo’n wezenlijk bestanddeel uitmaakt van ‘Het drama van Justina Abelina’. Op het schilderij staan drie van de vier kinderen van het echtpaar De Coninck – Van den Clooster. Van groot belang is ook dat de enige afbeelding van de Peizer havezate op de achtergrond te zien is.

schilderij Collenius

Het schilderij is niet gesigneerd. Dat het toch toegeschreven moet worden komt onder meer door enkele stijlkenmerken. Collenius schilderde eigenlijk altijd een ondergaande zon op de achtergrond, zo ook hier. Hij was niet zo goed in onderarmen en dat blijkt ook uit dit schilderij. Verder past de setting en kleding van de kinderen goed bij ander werk van Collenius. In 1723 overleed de schilder.

Na de afbraak van het Huis te Peize is het schilderij waarschijnlijk in het pand Brinkweg 2 blijven hangen als schoorsteenstuk. Daar hing het in 1865 in elk geval nog. De eigenaren van dat pand, eerst bij Geert Kemkers, bouwer van Brinkweg 2, daarna de familie De Vries en daarna bij dokter Speckman zullen het ter versiering hebben laten hangen. Uiteindelijk kwamen het pand en het doek in handen van de familie Deelman. Vanaf de jaren twintig van de twintigste eeuw werd het eigendom van de familie Braak in Haren. Nu is het schilderij in handen van een lid van die familie woonachtig in Marbella, Spanje.

Het schilderij is twee keer aangeboden aan een museum. Aan het eind van de negentiende eeuw aan het net opgerichte Drents Museum maar het bestuur achtte het ‘waardeloos’. Men had ook geen goed beeld wie er eigenlijk afgebeeld waren. De familie Braak heeft het later nog eens aangeboden aan het Gronings Museum maar omdat dit bestuur niet wilde garanderen dat het permanent geëxposeerd zou worden zag de familie daarvan af.

Zeer onlangs is duidelijk geworden dat er nog een schilderij van Collenius is van de kinderen van Justus en Abelina. (Binnenkort op deze site daar aandacht voor.)

Het drama van Justina Abelina
is een uitgave van Uitgeverij Passage

Deze website is gemaakt door iNFORMule